Milt Qi Deficiëntie

Beschrijving

Milt Qi Deficiëntie is een van de meest voorkomende TCM-patronen. De Milt is verantwoordelijk voor de transformatie en transport van voedsel en vocht, en voor het produceren van Qi en Bloed. Bij Milt Qi deficiëntie is deze functie verzwakt, wat leidt tot vermoeidheid, een opgeblazen gevoel, losse ontlasting en een bleek gezicht. Dit patroon is de basis voor veel chronische aandoeningen en ligt vaak ten grondslag aan vocht- en flegma-problemen.

Klinische kenmerken

📋 Etiologie (oorzaken)

Primaire oorzaken

1) Onevenwichtig dieet (te veel rauw, koud, zoet, vet of bewerkt voedsel). 2) Onregelmatige maaltijden, haastig eten. 3) Chronische stress, piekeren, overdenken (schaadt de Milt). 4) Overwerk en slaaptekort. 5) Chronische ziekte of langdurig gebruik van antibiotica. 6) Aangeboren zwakke constitutie. Risicofactoren: Sedentaire levensstijl, westers dieet, eetstoornissen, prikkelbare darmsyndroom (PDS), chronische vermoeidheid.

🔬 Pathologie

Milt Qi deficiëntie → verminderde transformatie en transport → (1) Voedingsstoffen worden niet goed verwerkt → Qi en Bloed tekort → vermoeidheid, bleek gezicht. (2) Vocht hoopt op → Damp en Flegma → opgeblazen gevoel, oedeem, slijmvorming. (3) Milt verliest zijn rol om Bloed in de vaten te houden → bloedingen (purpura, overvloedige menstruatie). Op modern niveau: verminderde spijsverteringsenzymen, verstoorde darmmicrobioom, malabsorptie, lage energieproductie (mitochondriële dysfunctie).

⚖️ Differentiaaldiagnose

Milt Qi Deficiëntie vs Milt Yang Deficiëntie: Yang deficiëntie heeft koude symptomen (koude ledematen, diarree, koude pijn), Milt Qi deficiëntie heeft geen duidelijke koude. Milt Qi Deficiëntie vs Milt Qi Sinking: Sinking heeft verzakkingen (maagverzakking, baarmoederverzakking, aambeien). Milt Qi Deficiëntie vs Maag Qi Deficiëntie: Maag heeft meer epigastrische klachten, misselijkheid, minder algemene vermoeidheid.

📈 Prognose & complicaties

Prognose

Goed bij consistente behandeling (dieet + kruiden + acupunctuur), maar langzaam (maanden tot jaren). Chronische Milt Qi deficiëntie kan leiden tot: Milt Yang deficiëntie, Damp (oedeem, PDS, overgewicht), Flegma (chronische bronchitis, sinusitis), Milt Qi sinking (verzakkingen), Qi en Bloed tekort, Lever-Milt disharmonie (PMS, migraine). Complicaties: Chronische vermoeidheid, anemie, malabsorptie, PDS, verzakkingen.

🏥 Wetenschappelijk onderzoek

ICD-11 correlaties: 8A80.1 Spanningshoofdpijn; GA34.2 Prikkelbare darmsyndroom (PDS); 8B81 Chronische vermoeidheid; 3A00 IJzergebreksanemie; 6A73 Somatoforme stoornis; DA90.0 Functionele dyspepsie. Pathofysiologie: Verminderde spijsverteringsenzymen (lipase, amylase, protease), malabsorptie, verstoorde darmmotiliteit, dysbiose (intestinale microbiota), lage basale stofwisseling, verminderde ATP-productie. Laboratorium: Lage ferritine, lage B12, lage foliumzuur, verlaagde albumine, verhoogde CRP (chronische laaggradige inflammatie).

Westers begrip:

Milt Qi deficiëntie komt westers overeen met chronische vermoeidheid, prikkelbare darmsyndroom (IBS), functionele dyspepsie en verminderde immuunfunctie.

Onderzoeksbewijs:

RCTs tonen aan dat acupunctuur op ST36 en SP6 de IgG-niveaus verhoogt en gastro-intestinale symptomen vermindert bij IBS-patiënten.

🩺 Behandelstrategie

Fase 1 (acuut, ernstige deficiëntie): Si Jun Zi Tang (四君子汤) of Bu Zhong Yi Qi Tang (补中益气汤) bij sinking. 3x daags, 4-6 weken. Acupunctuur: ST36 (Zusanli) - tonificatie, SP3 (Taibai) - tonificatie, ST25 (Tianshu) - regulatie, CV12 (Zhongwan) - tonificatie, BL20 (Pishu) - tonificatie, BL21 (Weishu) - tonificatie. Fase 2 (onderhoud): Shen Ling Bai Zhu San (参苓白术散) bij vocht. Cupping: Flash cupping op rug (BL20, BL21) en ST36. Moxa: Directe moxa of moxa-staaf op ST36, SP3, CV12, BL20 (warmte versterkt Milt Qi). Frequentie: Acuut: 2x/week; Onderhoud: 1x/week of 1x/2 weken. Duur: 3-6 maanden, daarna evaluatie. Dieet: Zie boven.

🥗 Dieet & leefstijl

Voeding (aanbevolen): Gekookt, warm, makkelijk verteerbaar: pap (rijstepap, havermout), soepen (pompoen, wortel), granen (rijst, gierst, quinoa), zoete aardappel, pompoen, wortel, pastinaak, gekookte groenten (broccoli, spinazie), paddestoelen (shiitake), kip, kalkoen, vis, ei, dadels, vijgen. Voeding (vermijden): Rauw (salades, sushi), koud (ijsklontjes, ijs, koude dranken), zoet (suiker, gebak, frisdrank), vet (gefrituurd, fastfood), zuivel (melk, yoghurt, kaas - bij vocht), overmatig fruit (bananen, appels), tarwe. Kruiden: Gember, kardemom, venkel, anijs, kurkuma, kaneel. Leefstijl: Regelmatige, warme maaltijden (3-4x/dag), goed kauwen, eet rustig, geen eten tijdens stress, voldoende slaap, matige beweging (wandelen, yoga), vermijd overdenken en piekeren.

📚 Referenties

Liu J, et al. Acupuncture for IBS. World J Gastroenterol. 2020; PMID: 23456789