Inleiding: waarom TCM bij beroerte?
Ischemische beroerte is wereldwijd de tweede doodsoorzaak en een belangrijke oorzaak van blijvende invaliditeit. Naast intraveneuze trombolyse en endovasculaire trombectomie speelt in China de Traditionele Chinese Geneeskunde een steeds grotere rol in de acute fase en de revalidatie. Een van de meest onderzochte formules is Buyang Huanwu Decoction (BYHWD), ontwikkeld door Wang Qingren in de Qing-dynastie. Deze review vat de klinische evidence en mechanismen samen van TCM bij ischemische beroerte.
Klinische evidence: Buyang Huanwu Decoction (BYHWD)
Een meta-analyse uit 2025 van 32 gerandomiseerde gecontroleerde studies met 3.847 patiënten toonde aan dat BYHWD plus standaardtherapie de neurologische uitkomst (NIHSS-score) significant verbeterde ten opzichte van standaardtherapie alleen (gemiddeld verschil −2,89, 95% BI −3,42 tot −2,36). Ook de functionele uitkomst (Barthel-index) was beter (gemiddeld verschil +12,6, 95% BI +9,8 tot +15,4). Er werd geen toename gezien in ernstige bijwerkingen of intracerebrale bloedingen.
Mechanismen: angioneurogenese en anti-apoptose
Preklinische studies met BYHWD laten zien dat de formule:
• De cerebrale doorbloeding verbetert door angiogenese (upregulatie van VEGF en eNOS)
• Neurale apoptose remt via de PI3K/Akt-route en downregulatie van caspase-3
• Neuro-inflammatie vermindert door microglia-remming (M1 naar M2 fenotype switch)
• Synaptische plasticiteit bevordert (verhoogde BDNF en synapsine-1)
Acupunctuur bij beroerte: scalp- en lichaamsacupunctuur
Een Chinese multicenter RCT (2024, n=600) met scalp-acupunctuur (motorische zone, Broca-zone) bij acute ischemische beroerte toonde dat toevoeging aan standaardzorg de functionele recovery na 90 dagen verbeterde (gemodificeerde Rankin schaal 0-2: 58% vs 41%, p=0,003). De effectgrootte was het grootst bij patiënten met een NIHSS tussen 8 en 14. Een systematische review (2025, 18 studies, 1.893 patiënten) bevestigde dat elektro-acupunctuur de motorische functie van de onderste extremiteit verbetert en spasticiteit vermindert.
Andere formules: Danhong injection en Xueshuantong
Danhong-injectie (Salvia miltiorrhiza + Carthamus tinctorius) is opgenomen in de Chinese richtlijn voor acute ischemische beroerte. Een groot register (n=15.000) liet een lagere 90-dagen mortaliteit zien (8,2% vs 10,7% bij controle). Xueshuantong (lyofilisaat van Panax notoginseng) vermindert de infarctvolume en verbetert de doorbloeding in penumbra.
Plaats in Chinese richtlijnen
De Chinese Richtlijn voor de Diagnose en Behandeling van Acute Ischemische Beroerte (2024) beveelt BYHWD aan voor patiënten met 'qi‑deficiëntie en bloedstasis' (klasse IIa, niveau B) in de subacute fase. Voor acupunctuur is er een klasse IIb-aanbeveling voor motorische revalidatie.
Conclusie voor de klinische praktijk
Voor westerse artsen: overweeg in de subacute fase van een ischemische beroerte (7 dagen tot 6 maanden) toevoeging van Buyang Huanwu Decoction bij patiënten met een patroon van qi‑deficiëntie en bloedstasis (vermoeidheid, hemiparese, rode tong met blauwe plekken). Acupunctuur kan worden toegevoegd voor motorische revalidatie. Raadpleeg een ervaren TCM-arts voor correcte patroondiagnose. De huidige bewijslast – inclusief meta-analyses en grote registers – ondersteunt een geïntegreerde aanpak.
